امروز سه شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۷ مصادف با ۳ ربيع ثاني ۱۴۴۰
  • اذان صبح: ۰۵:۳۳
  • طلوع آفتاب: ۰۷:۰۳
  • اذان ظهر: ۱۱:۵۷
  • غروب آفتاب: ۱۶:۵۱
  • اذان مغرب: ۱۷:۱۱
  • نیمه شب شرعی: ۲۳:۱۲
  • حضرت محمد(ص): ایمان دو نیم است، نیمی در شکیبائی، و نیمی در سپاسگزاری.
+-
بازدید: ۲۵۵
۲۴ اسفند ۱۳۹۶

آشنایی با انواع سرقت از منظر قانون(۱)

دوستان عزیز سایت مهداد سلام. حال و احوالتان چطور است؟ امروز با یک فنجان چای گرم میزبان مهمان محترمی هستیم که می­ خواهند در مورد جرم سرقت از منظر قانونی اندکی آگاهی دوستان را افزایش دهند. بنابراین در این حوزه به سوالات ما پاسخ می­ دهند. به آرامی نزدیک میزشان می­ رویم و با یک برگه پر از سوالاتی که را...

دوستان عزیز سایت مهداد سلام. امروز با یک فنجان چای گرم میزبان مهمان محترمی هستیم که می­‌خواهند در مورد جرم سرقت از منظر قانونی اندکی آگاهی دوستان را افزایش دهند. بنابراین در این حوزه به سوالات ما پاسخ می­‌دهند.
به آرامی نزدیک میزشان می­‌رویم و با یک برگه پر از سوالاتی که راجع به این حوزه است، با ایشان شروع به صحبت می­‌کنیم. البته مطمئنیم در یک جلسه نمی­‌توانیم جواب تمام سوالاتمان را دریافت کنیم. بنابراین از همان اول و قبل از شروع سوالاتمان، قول ِقرارهای دیگر را هم از ایشان می­‌گیریم و الحمدلله به دلیل اینکه بسیار خوش‌­برخورد و مبادی­‌آ‌‌داب هستند، پیشنهاد ما را بی­‌جواب نمی­‌گذارند.
در ادامه سوالاتی که در این قرار عصرگاهی از ایشان پرسیدیم و جواب داده‌­اند را به‌ترتیب می­‌آوریم:
گاهی اوقات پیش آمده که کسی مال خود را به طرقی از دست می­‌دهد و در قالب سرقت شکایت می­‌کند. اما وقتی دادیار رسیدگی می­‌کند می‌­بیند شکایت به­‌درستی تنظیم نشده است. به این دلیل برای سرقت و صحبت پیرامون این حوزه مزاحمتان شدیم. به­‌عنوان اولین سوال تعریف مختصری در مورد سرقت بفرمایید؟

بنده هم خدمت مخاطبان سایت مهداد سلام عرض می­کنم. ممنونم از دعوت دوستان.
در ابتدا لازم است بدانیم که سرقت به دو دسته تقسیم می­‌شود. یکی از آن دو همان سرقتی است که برای اکثر افراد جا افتاده است. یعنی سارق با شرایطی دستش قطع می­‌شود و این نوع سرقت در میان مردم جا افتاده است. اما یک نوع سرقت داریم که دستی در آن قطع نمی­‌شود و مجازات­‌های دیگری مثل زندان دارد. البته باید همین جا بگویم که تعریفی از سرقت در ماده ۲۶۷ قانون مجازات آمده است که هر دو نوع سرقت را دربرمی­‌گیرد. قانون این طور بیان کرده که ربودن مال غیر، سرقت است. بنابراین حتما باید مال برای دیگری باشد و سارق مال دیگری را بدزدد. سارق لازم نیست مال دیگری را به­‌صورت مخفیانه بدزدد و می‌­تواند در روز روشن و جلوی چشمان همه این کار را انجام دهد.
سوالی که ممکن است برای مخاطبان پیش آمده‌­باشد، اینست که آیا اموال غیرمنقول مانند زمین، باغ و … قابل سرقت هستند یا فقط اموالی را که امکان جابه­‌جایی دارند (اموال منقول) را می­‌شود دزدید؟
بعضا ممکن است کسی نداند که فقط اموالی که امکان جابجایی دارند مانند ماشین، سکه و طلا و جواهرات قابل سرقت هستند و اموال غیرمنقول را نمی­‌شود دزدید. نکته­‌ای که در همین‌­جا بیان آن را لازم می­‌بینم، اینست که اگر بخواهیم شکایت کنیم که کسی مال ما را دزدیده است و شرایط سرقت حدی فراهم باشد، نمی­‌شود آن را در مورد اموالی که از نظر شرع حرام هستند مثل مشروبات تعمیم داد. یعنی خدا­ی‌ناکرده اگر کسی در خانه، شیشه­‌های مشروب و یا گوشت خوک زیادی داشت و کسی آنها را دزدید، نمی‌­تواند بگوید که چون شرایط سرقت حدی وجود دارد، بنابراین شکایت او هم سرقت حدی است. بلکه سرقت حدی فقط در مورد اموالی قابل تحقق است که از نظر شرعی حرام نباشند! اما همین اموالی که در بالا ذکر شد و یا وسایل و تجهیزات ماهواره اگر به سرقت رود در مورد آنها می­‌توان شکایت را در قالب سرقت تعزیری مطرح کرد. بنابراین به طور کلی موضوع سرقت باید از مواردی باشد که از نظر اقتصادی ارزش مبادله داشته باشد و از نظر شرعی اشیایی مانند هروئین، مشوربات الکلی فاقد ارزش مبادله‌ای هستند و نمی‌توان آنها را مورد خرید و فروش قرار داد.
ممکن است کسی به دیگری مالی را به امانت و یا اجاره دهد، اما بدون اطلاع کسی که مالش را به او امانت سپرده و یا مستاجر، مال خود را بردارد. آیا دراین­صورت هم سرقت محقق است؟
خیر. نمی­‌توان گفت سرقت محقق شده است؛ زیرا نهایتا فرد مال خودش را برداشته است. باید بدانیم که در سرقت، تعلق مال به دیگری رکن اساسی است.
نمونه دیگری که بسیار مهم است و به‌­کرات پیش می­‌آید این است که کسی ماشین خود را می‌­فروشد، بعد به خریدار وکالت می­‌دهد که برود و فک پلاک کند. اما طرف نمی­‌رود و تمام جریمه­‌ها به حساب شما درنظرگرفته می­‌شود؛ درحالیکه تخلفات توسط خریدار اتفاق افتاده است. شما می­‌روید و بدون اینکه خریدار بداند پلاک را جدا می­‌کنید و می­‌برید. مسلما این هم سرقت نیست. ماشینی را که شما فروختید، بدون پلاک را فروخته­‌اید و پلاک به هر حال به شما تعلق دارد و می‌توانید آن را بردارید.
به عنوان آخرین سوال مختصری در مورد سرقت حدی توضیح می­‌دهید؟
ببینید وقتی به دادسرا مراجعه می­‌کنید، اگر شکایت خود را برای سرقت حدی تنظیم می­‌کنید، حواستان باشد باید ۱۴ بند ماده ۲۶۸ قانون مجازات همه با هم محقق شده باشند. اگر حتی یکی از این شرایط وجود نداشته باشد، نمی­توان مدعی بود که سرقت حدی محقق شده است.
لازم است در مورد برخی عبارات این ماده توضیحاتی بیان شود؛ زیرا تا حدی مبهم به­‌نظر می­‌رسد. بند (ب) این ماده واژه حرز را به­‌کار­برده است. این واژه یعنی مکان مناسبی که برای حفظ از سرقت متناسب باشد. بند بعدی عبارت هتک حرز را به­‌کار برده است. هتک حرز هم الزاما به معنی شکستن نیست. ممکن است سارقی از دیوار بالا رود، قفلی را بشکند، درب گاوصندوقی را باز کند و یا دیواری را تخریب نماید که همه این موارد هتک حرز است. در بند (ج) هم بیان شده است که سارق در سرقت حدی، نباید پدر و یا جد پدری صاحب مال باشد. به‌­عبارت­‌دیگر اگر چنین باشد، سرقت دیگر حدی نیست. شرایط دیگری هم در ماده ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی بیان شده است که اگر حتی یکی از این موارد وجود نداشته باشد، سرقت حدی نیست و قطع شدن دست در انتظار سارق نیست.
بسیار ممنون از وقتی که در اختیار سایت مهداد گذاشتید. ان‌شاالله موفق و پیروز باشید.
بنده هم از همراهان و دست­اندرکاران سایت مهداد کمال تشکر را دارم. امیداوریم مطالبی که در این دورهمی عصرانه مطرح شد، مفید بوده باشد.