امروز دوشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۷ مصادف با الإثنين ۳ صفر ۱۴۴۰
  • اذان صبح: ۰۴:۴۶
  • طلوع آفتاب: ۰۶:۱۰
  • اذان ظهر: ۱۱:۵۰
  • غروب آفتاب: ۱۷:۳۱
  • اذان مغرب: ۱۷:۴۹
  • نیمه شب شرعی: ۲۳:۰۸
  • حضرت محمد (ص) : توانگری به داشتن کالای زیاد نیست، بلکه توانگری همان بی نیازی نفس است.
+-
بازدید: ۹۸
۴ مهر ۱۳۹۷

چه کسانی از ارث محروم‌اند؟

عزیزان همراه سایت مهداد سلام. امروز سعی داریم با یک متخصص محترم مسائل حقوقی درباره­ی ارث و مسائل حاشیه‌­ای آن مختصر مصاحبه­‌ای انجام دهیم. امیدوارم که مطالب این مصاحبه برای شما نیز مفید واقع شود. در مورد کلیت ارث و قواعد آن اطلاعاتی داریم، در این مصاحبه تلاش می­‌کنیم از متخصص این موضوع پرسش­‌هایی را...

به عنوان اولین سوال و شاید سوالی که ذهن مخاطبان ما را خیلی درگیر کرده باشد، آیا فردی می­‌تواند قبل از مرگ خود افرادی از ورثه­ی خود را از ارث بردن از اموال خود محروم کند؟
با سلام خدمت تمامی همراهان سایت مهداد و ممنون از دعوت شما. سوالی که مطرح کردید سوال چالش‌برانگیزی است!!
ببینید هر فردی قبل از مرگ خود، اختیار اموال خود را دارد و می­‌تواند هر عمل حقوقی که مالی را منتقل می­‌کند درباره­ی اموال خود انجام دهد. همچنین شخص می­‌تواند در مورد اموال خود به میزان یک سوم از آن را در وصیت خود تعیین تکلیف کند و پس از فوت او یک سوم اموال به‌نحوی که خود متوفی تعیین کرده است مصرف می­‌شود و دو سوم باقی بر اساس همان قواعد معروف ارث در قانون مدنی بین وراث تقسیم می‌گردد. در ماده­‌ی ۸۳۷ قانون مدنی پاسخ سوال شما دقیقا طرح شده است:
اگر کسی به موجب وصیت یک یا چندنفر از ورثه‌­ی خود را از ارث محروم کند وصیت مزبور نافذ نیست. بنابراین نظر شخص متوفی فقط در مورد همان یک سوم اموال (در صورت وجود وصیت‌نامه) اثرگذار است و حق ندارد کسی را از ارث محروم کند. وصیت فرد نسبت به بیشتر از یک سوم دارایی و اموال وقتی محترم و معتبر است که ورثه آن را اجازه دهند.
خیلی ممنون از توضیحاتتون، یکسری موانع ارث در قانون وجود دارد. امکانش هست توضیحی راجع این موانع بدهید؟
بله، در قانون یکسری موانع ارث وجود دارد؛ مثلا قتل از موانع ارث است؛ یعنی اگر فردی مورث خود را عمدا بکشد از ارث ممنوع می‌شود. همچنین از که اصلی‌ترین و مهم‌ترین موانع ارث که یکی از اصلی‌ترین قواعد برای تعیین ورثه است، حَجب است. حجب حالتی از ورثه است که بواسطه­ بودن وارث دیگر از بردن ارث کلا یا جزئا محروم می­‌شود.(ماده ۸۸۶ ق.م)
امکانش هست در مورد حجب بیشتر توضیح دهید؟ فکر می­‌کنم برای دوستانی که با اصطلاحات حقوقی ارث آشنایی ندارند هنوز ابهام وجود دارد!
البته! ببینید برای تشخیص حجب از ضابطه­‌ی اقربیت و نزدیکی به میت استفاده می‌­کنیم. یعنی طبقات ارث وجود دارد که با وجود و زنده بودن هر طبقه، طبقه­‌ی پایین­‌تر از ارث بردن محروم می­‌شود. اجازه دهید با یک مثال موضوع را گویا­تر کنم. تا زمانیکه حتی یکی از پدر و مادر و فرزندان که در طبقه­‌ی اول قرار دارند زنده‌اند دیگر خواهر و برادر ارث نمی­‌برند. همسر در کنار هر طبقه قرار می‌گیرد و ارث می‌­برد.
بنابر توضیحات جنابعالی، یعنی ممکن است تعدادی از افراد به دلیل وجود اشخاص دیگر که به‌وسیله‌ی طبقات و قرابت اولویت دارند، از ارث بردن محروم شوند. حال به غیر از این موضوع نزدیکی و دوری به میت، آیا موانع دیگری نیز وجود دارد؟ بله کاملا مناسب توضیح دادید. یکسری موانع دیگر وجود دارد که در قانون ذکر شده است:
کفر: ببینید بر اساس فقه اسلامی و قانون مدنی هیچ گاه یک کافر از اموال یک مسلمان که فوت کرده است ارث نمی­‌برد. برای مثال ممکن است فرزند یک نفر کافر باشد، با فوت پدر به فرزند او که کافر است ارث نخواهد رسید(ماده ۸۸۱ ق.م مکرر)
در مورد برعکس چطور؟ یعنی ارث بردن مسلمان از کافر چه حکمی جاری می­‌شود؟
در همین ماده که ذکر کردم این موضوع را نیز مطرح کرده است. اگر یک فرد کافری فوت کند و در میان ورثه‌­ی او یک مسلمان باشد، شخص مسلمان مانع از ارث بردن سایر ورثه­‌ی کافر می­‌شود هرچند از لحاظ قرابت و نزدیکی عقب‌تر باشد و تمام اموال به او می­‌رسد.(ماده ۸۸۱ق.م مکرر)
مورد بعدی محرومیت از ارث، قاتل بودن وارث است: اگر خدایی‌ناکرده، وارث، مورث خود را به هر نحوی به قتل برساند، از ارث محروم می‌­شود و دلیل این موضوع شفاف است که برای جلوگیری از جرم قتل برای ارث است و کسی برای رسیدن به ارث اقدام به قتل نکند. مسلما این قتل باید عمدا باشد تا از ارث محروم کند.(ماده ۸۸۰ قانون مدنی)

در مورد قتل، حتی اگر وارث مورث خود را به حق یا برای مثال برای دفاع از خود به قتل برساند، باز هم از ارث محروم می‌­شود؟
سوال خیلی به جایی مطرح کردید! اگر قتل عمدی مورث به حکم قانون بوده باشد (برای مثال قصاص) یا برای دفاع باشد قاتل از ارث محروم نمی­‌شود و حکم ماده‌­ای که ذکر کردم جاری نخواهد شد.(ماده ۸۸۱ ق.م)
مورد بعدی در زمانی است که بین زن و شوهر لِعان واقع شود که در این صورت نه زن و شوهر از یکدیگر ارث می­‌برند نه فرزند و پدری که با انکار رابطه­‌ی پدر-فرزندی توسط پدر موجب لعان شده است.
امکانش هست در مورد لعان برای همراهان توضیحی دهید؟
البته، ببینید لعان مراسم اجرای سوگند با تشریفات خاص است که شوهر با سوگندهای ویژه­‌ای به زن خود نسبت زنا می‌­دهد و در مقابل زن سوگندهای مشابه برای رد اتهام شوهرش ادا می­‌کند، با این تشریفات و سوگندها رابطه­‌ی زوجیت آن­ها قطع می­‌شود و ازدواج مجدد آنها تا ابد ممنوع است. هم‌چنین رابطه­‌ی پدر-فرزندی در مورد فرزندی که موجب این اتهام شده است قطع می­‌شود و بالتبع فرزند فقط از خانواده­‌ی مادری خود ارث می­‌برد نه پدر و خانواده­‌ی او.
حال ممکن است پدر از لعان خود رجوع کند، در این صورت پسر فقط از پدر نه خانواده­‌ی او ارث می­‌برد اما پدر و خانواده­‌اش با وجود رجوع از لعان از پسر ارث نخواهند برد.(ماده ۸۸۳ ق.م)
مورد آخر در مورد محرومیت از ارث ولادت از رابطه‌­­ی نامشروع است: فرزند حاصل از رابطه‌­ی نامشروع از پدر و مادر و خانواده‌­ی آن­ها ارث نمی‌­برد.(ماده ۸۸۴ ق.م)
ممنونم بایت توضیحاتتون، نکته‌­­ای به عنوان نکته‌­ی پایانی اگر مایل هستید بفرمایید.
امیدوارم مطالبی که عرض شد باب میل همراهان سایت مهداد قرار گرفته باشد و نواقض آن را بر ما ببخشند. با تشکر از دعوتتون

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *