امروز یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷ مصادف با ۱۰ ربيع أول ۱۴۴۰
  • اذان صبح: ۰۵:۱۵
  • طلوع آفتاب: ۰۶:۴۲
  • اذان ظهر: ۱۱:۴۹
  • غروب آفتاب: ۱۶:۵۶
  • اذان مغرب: ۱۷:۱۶
  • نیمه شب شرعی: ۲۳:۰۶
  • امام علی (ع): مبادا با بخیل مشورت نمایی، تو را از احسان باز می دارد، و از تهیدستی می ترساند.
+-
بازدید: ۶۲۷
۶ فروردین ۱۳۹۷

نگاهی به دعوای دسته جمعی از منظر قانون

متاسفانه روزانه شاهد درگیری های خیابانی و برخوردهای نابجا و خطرناک در جامعه هستیم. یک نوع از این جرایم منازعه خیابانی است که در ادامه شرایط آن را از منظر قانونی در کافه قانون بررسی خواهیم کرد.

سلامی دوباره به همراهان عزیز سایت مهداد. با کافه قانونی دیگر در خدمت شما هستیم. این بار راجع به یکی از جرایمی که ممکن است روزانه به صورت مکرر در خیابان اتفاق بیفتد، گفت‌وگوی مختصری خواهیم داشت. متاسفانه کاسه صبر بعضی از افراد سریع لبریز می­‌شود و نمی­‌دانند چه‌کار می­‌کنند؛ به‌­عبارتی خیلی زود از خود بی‌خود می­‌شوند و ممکن است با کسی گلاویز شوند و حتی به جسم و جان آن شخص آسیب وارد نمایند. قبل از بررسی این نوع جرایم لازم است همدیگر را در هنگام شروع دعوا به خویشتن­‌داری و صبر دعوت کنیم.
در ادامه از کارشناس محترم برنامه سوالاتی را پرسیدیم و جواب­‌هایی را ارائه دادند که در ادامه خواهد آمد.

با عرض سلام و ضمن خوش‌آمدگویی، بسیار ممنون که دعوت کافه قانون سایت مهداد را پذیرفتید. به عنوان اولین سوال آیا قانون تعریفی برای دعوای دسته­‌جمعی دارد؟
سلام. بنده هم از دعوت کافه قانون سایت مهداد کمال تشکر را دارم. طبق تعریفی که قانون­گذار در مورد دعوا یا نزاع دسته‌جمعی بیان کرده، وقتی چند نفر با هم دعوا می­‌کنند، هر کدام از طرف‌های دعوا بسته به این‌که آن نزاع به چه نتیجه‌ای منتهی شود، به مجازاتی متناسب با عملی که انجام داده، محکوم می‌گردد. به‌­عنوان مثال، اگر دعوایی خدای‌ناکرده منتهی به کشته شدن کسی شود و قاتل شناسایی نشود، ۱ تا ۳ سال حبس در انتظار هر یک از شرکت­‌کنندگان در دعواست. همچنین اگر اعضای بدن کسی آسیب ببیند نیز ۶ ماه تا ۳ سال زندان در انتظار کسانی است که در دعوا شرکت نموده­‌اند. باید بدانید حتی اگر دعوا، منجر به قتل و نقص عضو هم نشود و صرفا در قالب زد و خورد باشد، هر یک از شرکت­‌کنندگان باید خود را برای تحمل سه ماه تا ۱ سال حبس آماده کند. بنابراین سعی کنید تا حدّ امکان از ورود به دعواهای دسته­‌جمعی اجتناب نمایید و هرگاه با صحنه دعوا مواجهه شدید، سریعا به پلیس اطلاع دهید. زیرا ممکن است کسی در دعوا آسیب ببیند و اثبات اینکه شما در دعوا نقشی نداشته­‌اید سخت است. البته اگر بتوانید اثبات نمایید قصد خاتمه به منازعه را داشته‌اید، محکوم نخواهید شد.
بدین‌ترتیب همانطور که ملاحظه می‌فرمایید رفتار لازم برای تحقق جرم منازعه، فعل مثبت شرکت در منازعه به شکل عملی است و نه لفظی و یا نظایر آن. بعد هم وقتی می‌گوییم دعوای دسته‌جمعی درگیری بین انسان با انسان مدنظر است؛ نه اینکه منظور درگیری انسان با حیوان باشد.
با توجه به توضیحات جنابعالی جرم منازعه باید حتما نتیجه‌ای داشته باشد. توضیح بیشتری راجع به این مساله می‌فرمایید؟
بله کاملا درست است. صرفِ شرکت در منازعه جرم نیست. بلکه تحقق آن جرم منوط به حاصل‌شدن یکی از نتایج ماده ۶۱۵ قانون تعزیرات (قتل، نقص عضو یا کتک‌کاری) است.
بنابراین اگر منازعه به نتایج فوق منجر نشود و به نتایج دیگری منتهی شود مثل هتک حیثیت، اختلال در نظم اجتماعی و آسایش مردم و … دیگر جرم،‌ منازعه نیست. البته می‌تواند طبق مواد دیگر جرم باشد اما مسلما منازعه نیست.
ممکن است در برخی درگیری‌ها، یک نفر صرفا برای این‌که از خودش دفاع نماید، دیگری را مجروح کند. آیا در این موارد هم شخص مجازات می­‌شود؟
سوال خوبی است. ببینید به شرطی که طرف از خودش دفاع مشروع کند، دیگر مشمول مجازات­های بالا نمی‌شود. منتهی نکته مهم این است که دفاع مشروع هم شرایطی دارد که در قانون ذکر شده و هر نوع حمله‌ای ولو این‌که به‌قصد دفاع از خود باشد، دفاع مشروع محسوب نمی‌شود. بلکه:
اولاً- باید دفاع برای دفع خطری که او را تهدید کرده یا برای رفع تجاوزی که صورت گرفته، «ضروری» باشد.
ثانیاً- دفاع باید متناسب باشد و به‌گونه‌ای معقول و منطقی انجام شود.
ثالثاً- کسی که از خودش دفاع می‌کند، نباید باعث وقوع خطر و تجاوز شود. زیرا این فرد دیگر مدافع نیست، بلکه متجاوز است و از آن‌جا که اول خودش اقدام به تجاوز کرده یا خودش بستر خطر و تجاوز را فراهم کرده، دیگر نمی‌تواند ادعا کند که دفاع مشروع بوده است.
چهارم اینکه امکان توسل فوری به نیروهای انتظامی نباشد، یا این‌که اگر نیروهای انتظامی در محل حضور داشته‌باشند، نتوانند از پسِ مهاجم یا مهاجمان برآیند و به‌طور کلی دخالت آن‌ها در دفع خطر و تجاوز موثر نباشد.
و نهایتا اینکه خطر و تجاوز باید در لحظه دفاع مشروع وجود داشته باشد، یا این‌که بلافاصله رخ دهد.
در صورتی که این شرایط وجود داشته باشد، دفاع در برابر حمله‌کننده، دفاع مشروع محسوب می‌شود و مجازاتی هم ندارد. احراز این شرایط هم اصولاً بر عهده دادگاه است و اگر دادگاه تشخیص دهد که کسی بدون وجود حتی یکی از شرایط دفاع مشروع، به ‌اسم دفاع از خود، به دیگری حمله یا تجاوزی کرده، او را به تحمل مجازات قانونی محکوم می‌کند.
پس عمل و اقدام کسی که در مقام دفاع از خود یا دیگری مرتکب فعلی شود که در شرایط دیگر جرم است در مقام دفاع مشروع پسندیده و مطلوب است.

بسیار ممنون از وقتی که در اختیار کافه مهدادی‌های سایت وزین مهداد قرار دادید.
خواهش می‌کنم. ان شاالله که مطالب این گپ کوتاه برای مخاطبان محترمتان مفید باشد.

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *