امروز شنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۷ مصادف با ۷ ربيع ثاني ۱۴۴۰
  • اذان صبح: ۰۵:۳۶
  • طلوع آفتاب: ۰۷:۰۶
  • اذان ظهر: ۱۱:۵۹
  • غروب آفتاب: ۱۶:۵۲
  • اذان مغرب: ۱۷:۱۲
  • نیمه شب شرعی: ۲۳:۱۴
  • امام جواد عليه‌السلام:مؤمن در هر حال نيازمند به سه خصلت است: توفيق از طرف خداوند متعال، واعظى از درون خود، قبول و پذيرش نصيحت كسى كه او را نصيحت نمايد.
+-
بازدید: ۳۷۹
۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۷

درباره قرارداد ضمان بیشتر بدانید (۱)

عقد ضمان یا ضمانت یکی از عقود مفید و پرکاربرد است که مردم بسیار از آن استفاده می­‌کنند. برای خیلی از کارهایی که می­‌خواهید انجام دهید، ابتدا از شما خواسته می‌­شود که یک یا چند ضامن معرفی کنید. مثلاً در بانک با معرفی ضامن به افراد وام می­‌دهند و یا در بعضی از جاها صاحب‌کار […]

عقد ضمان یا ضمانت یکی از عقود مفید و پرکاربرد است که مردم بسیار از آن استفاده می­‌کنند. برای خیلی از کارهایی که می­‌خواهید انجام دهید، ابتدا از شما خواسته می‌­شود که یک یا چند ضامن معرفی کنید. مثلاً در بانک با معرفی ضامن به افراد وام می­‌دهند و یا در بعضی از جاها صاحب‌کار برای استخدام کارگر از او می­­‌خواهد که بابت حسن انجام کار ضامنی معرفی نماید. بنابراین، شناختن عقد ضمان و شرایط و آثار آن بسیار مهم است. با ما همراه باشید تا شما را با این قرارداد بیشتر آشنا کنیم.
مفهوم ضمان
ضمان در لغت به معنای «تعهد و بر عهده گرفتن» می­‌باشد. در عالم حقوق واژه ضمان گاهی درباره «جبران خسارت» استفاده می­‌شود، مثلاً وقتی کسی مال دیگری را از بین می­ برد، می­‌گویند ضامن جبران خسارت وارده به صاحب‌مال است. این نوع از ضمان، قواعد حقوقی خاص خودش را دارد که باید در مطالب جداگانه­ ای موردبحث قرار گیرد. اما واژه ضمان در جای دیگری هم کاربرد دارد که موضوع بحث ماست و آن‌هم قرارداد ضمان است. «ضمان عقدی» یک معنای عام دارد و یک معنای خاص. معنای عام آن شامل عقد ضمان (به معنای خاص) و حواله و کفالت می­ شود و معنای خاص آن تنها دلالت بر قرارداد ضمان دارد. حواله زمانی اتفاق می­‌افتد که کسی به شخصی بدهکار و از شخص دیگری طلبکار است؛ از بدهکار درخواست می­‌کند که به‌جای این­که طلبش را به او بدهد به طلبکار او پرداخت کند. در اینجا چون یک نفر طلب شخص دیگری را پرداخت می­‌کند، به‌طورکلی به آن ضمانت گفته می­‌شود. در عقد کفالت نیز کسی ضامن فرد دیگری می­‌شود تا هر زمان که طلبکار احضار او را خواست، ضامن که در این قرارداد به او «کفیل» می­‌گویند، او را حاضر نماید. اما باید بدانید که ضمان به معنای واقعی و خاص، غیرازاین دو عقد است و در حقیقت، مربوط به‌جایی می­‌شود که کسی دینی که بر عهده دیگری است را بر عهده خودش گرفته و در برابر طلبکار متعهد می­‌گردد که بدهی بدهکار را پرداخت نماید. این تعریف را ماده ۶۸۴ قانون مدنی نیز بیان نموده است.
ویژگی‌های قرارداد ضمان

قرارداد ضمان مانند هر قرارداد دیگری دارای ویژگی‌های خاصی است که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم:
۱- با عقد ضمان، ضامن در مقابل طلبکار متعهد می­‌شود:
باید توجه داشته باشید که عقد ضمان میان دو نفر که یکی از آن­ها طلبکار و دیگری ضامن می­‌باشد بسته می‌­شود و بدهکار در انعقاد این قرارداد نقشی ندارد. در حقیقت، ضامن به طلبکار پیشنهاد می­‌دهد که حاضر است بدهی بدهکار را تقبل کند و طلبکار نیز اختیار دارد که این پیشنهاد را بپذیرد یا آن را رد نماید. در صورت پذیرش، عقد ضمان میان این دو شخص منعقد می­‌گردد. در اثر این قرارداد، آنچه بر عهده ضامن قرار می­‌گیرد، درواقع دینی است که قبلاً بر عهده بدهکار قرار داشته است. به همین دلیل است که گفته می­‌شود ضامن در برابر طرف مقابل صرفاً متعهد می­‌شود و اثر قرارداد مذکور نیز تنها در همین حد است. برخلاف قرارداد خریدوفروش، مالکیت یک مال منتقل نمی­‌شود و اصلاً بحث از یک مال مشخص و معین در قرارداد ضمان نیست و همه صحبت بر سر یک بدهی است.
۲- برای بستن قرارداد ضمان هیچ تشریفاتی لازم نیست:
همان­طور که در بالا نیز اشاره شد، برای انعقاد قرارداد ضمان صرف پیشنهاد از سوی ضامن و قبول آن از سوی طلبکار کفایت می­‌کند و هیچ امر اضافه دیگری موردنیاز نمی­‌باشد. درواقع رضایت مدیون اصلی شرط نیست (ماده ۶۸۵ قانون مدنی).
۳- وجود یک بدهی قبل از بستن قرارداد ضمان الزامی است:
عقد ضمان به‌تبع وجود یک بدهی بر عهده بدهکار منعقد می­‌گردد، پس تا زمانی که دِین یا بدهی وجود نداشته باشد، ضمانت کردن نیز بی­‌معنا خواهد بود. البته ممکن است دین به‌طور کامل بر عهده بدهکار ثابت و مستقر نشده باشد اما سبب آن به وجود آمده باشد. به‌عنوان‌مثال، به‌محض جاری شدن صیغه عقد نکاح دائم پرداخت نفقه زن بر عهده مرد قرار می­‌گیرد. این تکلیف در مورد نفقه گذشته، حال و آینده نیز وجود دارد؛ بااین‌حال، نسبت به زمان آینده چون هنوز این زمان فرا نرسیده است، تکلیف پرداخت نفقه هم بر عهده شوهر کاملاً مستقر نشده اما سبب کلی آن با عقد ازدواج حاصل‌شده است، به همین دلیل، از این بدهی هم می­توان ضمانت کرد. این مطلب در ماده ۶۹۱ قانون مدنی پذیرفته‌شده است.
۴- ضامن و طلبکار نمی‌­توانند هر زمان که خواستند عقد ضمان را برهم زنند:
به‌موجب ماده ۷۰۱ قانون مدنی، عقد ضمان یک قرارداد لازم است، یعنی دو طرف عقد ضمان (ضامن و طلبکار) اختیار برهم زدن عقد را در هر زمان که بخواهند ندارند بلکه فقط می­‌توانند در موارد محدود و مشخص‌شده در قانون این کار را انجام دهند. مواردی که طرفین حق برهم زدن عقد ضمان یا اصطلاحاً «حق فسخ» دارند، در ماده ۶۹۰ قانون مدنی ذکرشده است که در ادامه به آن­ها اشاره می­‌کنیم:
۱. به‌موجب ماده ۶۹۰ ضامن لازم نیست حتماً شخص ضامن پولدار باشد، اما اگر توان مالی کافی هم برای پرداخت بدهی بدهکار نداشته باشد و طلبکار در هنگام انعقاد قرارداد ضمان از این موضوع بی­‌اطلاع بوده باشد و پس از بستن قرارداد از آن مطلع گردد، می­‌تواند قرارداد را برهم زند. در حقیقت، ضمانت برای این انجام می­‌شود که طلبکار راحت­‌تر بتواند به طلبش برسد درحالی‌که تمکن مالی نداشتن ضامن برای پرداخت بدهی به ضرر طلبکار تمام‌شده و او نمی‌­تواند به طلب خود دست یابد، پس می­‌تواند قرارداد ضمانت را برهم زند تا این ضرر را جبران نماید.
۲. همان­طور که گفتیم، عقد ضمان در صورتی منعقد می­‌شود که قبلاً یک دین یا سبب آن ایجادشده باشد، تا بتوان از آن ضمانت نمود. مثلاً شخصی از دیگری اتومبیلی خریداری می­‌کند و بابت آن بیست میلیون تومان به فروشنده بدهکار می­‌گردد. در اینجا شخص دیگری می‌­تواند از این بدهی به نفع خریدار در مقابل فروشنده ضمانت کند. حال اگر فروشنده و خریدار در قرارداد خریدوفروش برای خودشان حق فسخ شرط کنند و با استفاده از این حق، قرارداد را برهم زنند، ضمانت انجام‌شده نیز خودبه‌خود از بین می‌­رود. فرض دیگری که قابل‌طرح است جایی است که در خود قرارداد ضمان، برای طرفین یا یکی از آن­­ها حق فسخ قرارداد شرط شود. میان حقوق­دانان در مورد صحت چنین شرطی اختلاف‌نظر وجود دارد، بااین‌وجود به نظر می­‌رسد که می­توان چنین حقی برای ضامن و طلبکار قائل شد. پس اگر هنگام انعقاد قرارداد ضمانت طرفین در خصوص شرط کردن حق فسخ باهم توافق نمایند، می‌­توانند با استفاده از چنین حقی قرارداد را برهم زنند.
۳. اگر از مقررات عقد ضمان تخلف شود نیز حق فسخ ایجاد می­‌شود. مثلاً ممکن است در این قرارداد شرط شود که ضامن باید هریک از اقساط بدهی را ظرف ده روز پرداخت کند. در این صورت، چنانچه ضامن از این شرط تخلف کند و بدهی را در مدت تعیین‌شده نپردازد، طلبکار می­‌تواند عقد ضمان را برهم زند.

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *