امروز یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷ مصادف با ۱۰ ربيع أول ۱۴۴۰
  • اذان صبح: ۰۵:۱۵
  • طلوع آفتاب: ۰۶:۴۲
  • اذان ظهر: ۱۱:۴۹
  • غروب آفتاب: ۱۶:۵۶
  • اذان مغرب: ۱۷:۱۶
  • نیمه شب شرعی: ۲۳:۰۶
  • امام علی (ع): مبادا با بخیل مشورت نمایی، تو را از احسان باز می دارد، و از تهیدستی می ترساند.
+-
بازدید: ۱۲۵
۱۳ آبان ۱۳۹۷

داستانی واقعی درباره دفاع مشروع…

درباره دفاع مشروع قبلاً به صورت مفصل برایتان توضیح دادیم. اما این بار با یک داستان واقعی در خدمت شما عزیزان هستیم تا درباره شرایط دفاع مشروع برایتان ملموس‌تر توضیح دهیم. با ما همراه باشید...

ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی مقرر می‌دارد:
هرگاه فردی در مقام دفاع از نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن خود یا دیگری در برابر هر گونه تجاوز یا خطر فعلی یا قریب‌الوقوع با رعایت مراحل دفاع مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب می‌شود، در صورت اجتماع شرایط زیر مجازات نمی‌شود:
۱. رفتار ارتکابی برای دفع تجاوز یا خطر ضرورت داشته باشد.
۲. دفاع مستند به قراین معقول یا خوف عقلایی باشد.
۳. خطر و تجاوز به سبب اقدام آگاهانه یا تجاوز خود فرد و دفاع دیگری صورت نگرفته باشد.
۴. توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملا ممکن نباشد یا مداخله آنان در دفع تجاوز و خطر موثر واقع نشود.
تبصره ۱- دفاع از نفس، ناموس، عرض، مال و آزادی تن دیگری در صورتی جایز است که او از نزدیکان دفاع‌کننده بوده یا مسئولیت دفاع از وی بر عهده دفاع‌کننده باشد یا ناتوان از دفاع بوده یا تقاضای کمک نماید یا در وضعیتی باشد که امکان استمداد نداشته باشد.
تبصره ۲- هرگاه اصل دفاع محرز باشد ولی رعایت شرایط آن محرز نباشد، اثبات عدم رعایت شرایط دفاع بر عهده مهاجم است.

 

پرسشی که در اینجا مطرح می‌شود این است که اگر اصل دفاع کردن از موارد بالا اثبات شود، اما دفاع با خطر متناسب نبوده و بیش از حدّ لازم باشد، تکلیف چیست؟ در این نوشتار با بررسی یک پرونده‌ی واقعی، به این سوال پاسخ خواهیم داد:
مردی شبانه به خانه‌ی زنی که شوهرش فوت شده رفته و برق خانه‌ی او را قطع نموده است. زن از طریق تماس تلفنی برادرش را مطلع کرده و برادر بلافاصله در منزل او حضور یافته و پس از جست‌وجو، مرد غریبه را در پشت بام خانه پیدا کرده و برای ترساندن او با استفاده از تفنگ ساچمه‌ای دست‌ساز خود به طرف وی شلیک کرده، اما برخورد ساچمه‌ها به شخص مذکور موجب خون‌ریزی مغزی و در نهایت فوت وی شده است. پس از تشکیل پرونده در دادگاه بدوی، زن ادعا کرده که مقتول قصد تعرض به او را داشته و خودش را در حیاط منزل روی او انداخته است. برادر زن یعنی قاتل هم ادعا کرده که برای دفاع از ناموس خود اقدام کرده است.
دادگاه بدوی با اعلام این‌که متهم در کلیه‌ی مراحل تحقیق و دادرسی اقرار صریح به قتل م.م نموده و با توجه به اظهارات خانم س.ر که مقتول قصد سوء به وی داشته و خودش را در حیاط منزل به روی وی انداخته و قبلا راجع به مزاحمت‌های او با برادرش صحبت کرده ‌است؛ اصل دفاع را ثابت دانسته، اما تناسب میان خطر و اقدام قاتل را احراز نکرده و اقدام قاتل را بسیار شدید‌تر از خطری که آن‌ها را تهدید می‌کرده، تشخیص داده و در نتیجه با این استدلال که متهم رعایت تناسب در دفاع را ننموده و خارج از حد متعارف دفاع اقدام کرده است، او را به استناد فتاوای فقهای عظام من جمله حضرت امام (ره) و تبصره ماده ۱۵۶ و تبصره ۱ ماده ۶۱۵ و بند ب ماده ۴۸۸ قانون مذکور به پرداخت دیه ظرف ۲ سال از تاریخ وقوع قتل در حق اولیای دم محکوم نموده است.
خانواده مقتول با ادعای این‌که مقتول در حال فرار‌ بوده و تیراندازی به او در مقام دفاع نبوده ‌است، به این رای اعتراض کرده‌اند. متهم نیز با ادعای این‌که اقدام او دفاع محسوب می‌شود، به رأی اعتراض کرده است. سپس پرونده در دیوان عالی کشور مطرح شده و دیوان با توجه به نتایج تحقیقات و بررسی‌های پلیس آگاهی فسا، اظهارات شهود، نظریه پزشکی قانونی و کارشناس اسلحه و مهمات، و اقاریر متهم اعتراض او را غیرموجه تشخیص داده و رد کرده است. دیوان هم‌چنین تجدیدنظرخواهی اولیای دم مقتول را نیز نپذیرفته است.

 

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *